Kuruluş amacı
Muayenehane, çocukluk ve ergenlik döneminde ortaya çıkan ruhsal, davranışsal ve gelişimsel güçlüklerin bilimsel ölçütlere uygun biçimde değerlendirilmesi ve tedavi edilmesi amacıyla hizmet vermektedir. Çocuk ve ergen psikiyatrisinde doğru tanı, çoğu zaman tek bir görüşmeyle değil; ailenin anlatımı, çocuğun doğrudan gözlemi, okuldan alınan bilgiler ve standart değerlendirme araçlarının bir araya getirilmesiyle mümkündür. Hizmet anlayışının merkezinde bu bütüncül değerlendirme yer almaktadır.
Hizmet alanları
Muayenehanenin hizmet alanları üç ana başlık altında toplanmaktadır:
- Psikolojik ve psikiyatrik testler: Otizm spektrum bozukluğunun değerlendirilmesinde yapılandırılmış gözlem aracı ADOS-2, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun değerlendirilmesinde bilgisayar tabanlı MOXO dikkat testi ve obsesif kompulsif bozukluğun şiddet ölçümünde Yale-Brown ölçeği.
- Tanı ve tedavi: Anksiyete bozuklukları, depresyon, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, nörogelişimsel bozukluklar, obsesif kompulsif bozukluk, otizm spektrum bozukluğu, sosyal anksiyete bozukluğu, tik bozuklukları ve travma sonrası stres bozukluğu.
- Terapiler: Aile temelli tedaviler, bilişsel davranışçı terapi, EMDR, ebeveyn danışmanlığı, kabul ve kararlılık terapisi ve ilaç tedavisi.
Değerlendirme yaklaşımı
Değerlendirme süreci; başvuru nedeninin netleştirilmesi, gelişim öyküsünün alınması, çocukla yaşına uygun yöntemlerle görüşülmesi ve gerekli durumlarda standart ölçeklerin uygulanmasından oluşur. Bulgular, aileye anlaşılır bir dille aktarılır ve yazılı öneriler sunulur. Tanı konduğu durumlarda tanının çocuğun günlük yaşamındaki yansımaları, tedavi seçenekleri ve beklenen seyir ayrıntılı biçimde açıklanır.
Okul öncesi dönemdeki çocuklarda değerlendirme ağırlıklı olarak oyun ve gözlem yoluyla yürütülür. Okul çağındaki çocuklarda bunlara öğretmen bilgileri ve dikkat, öğrenme ya da duygu durumuna yönelik ölçekler eklenir. Ergenlerde ise gençle ayrı görüşme yapılması ve gizlilik çerçevesinin açıkça belirlenmesi önem taşır.
Tedavi yaklaşımı
Tedavi planı, değerlendirme bulguları ışığında ve aileyle birlikte oluşturulur. Plan; kanıta dayalı psikoterapileri, ebeveynlerle yapılan çalışmaları, okul ile iş birliğini ve gerekli durumlarda ilaç tedavisini içerebilir. İlaç tedavisi önerildiğinde ilacın amacı, beklenen yararı, olası yan etkileri ve izlem planı ayrıntılı olarak açıklanır. Tedavi süresince belirli aralıklarla yeniden değerlendirme yapılır ve gerekli görülen değişiklikler aileyle birlikte kararlaştırılır.
İş birliği yapılan alanlar
Çocukluk döneminin güçlükleri sıklıkla birden fazla uzmanlık alanını ilgilendirir. Bu nedenle gerektiğinde çocuk sağlığı ve hastalıkları, çocuk nörolojisi, odyoloji, dil ve konuşma terapisi, ergoterapi, özel eğitim ve okul rehberlik servisleriyle iletişim kurulur. Ailelerin farklı uzmanlıklar arasında yönlendirilmesinde koordinasyon sağlanmasına özen gösterilir.
Etik ilkeler
Çocuğa ve aileye ait bilgiler gizli tutulur ve yalnızca aile onayıyla, gerekli olduğu ölçüde paylaşılır. Ergenlerle çalışırken gencin mahremiyeti gözetilir; güvenliği tehdit eden durumlar dışında gencin paylaştıkları onun izni olmadan aktarılmaz. Değerlendirme ve tedavi önerileri, bilimsel kanıtlar ve meslek etiği çerçevesinde sunulur; etkinliği gösterilmemiş yöntemler önerilmez.